Schade grijze stof gekoppeld aan MS

Traditioneel wordt gedacht dat multiple sclerose een ziekte is met laesies (beschadigingen) en plaques (kalkachtige plekken) in de witte stof, die met een MRI scan worden opgespoord. In de afgelopen vijf jaar is meer en meer duidelijk geworden dat MS niet alleen een ziekte van de witte stof is, maar dat ook de grijze stof er bij betrokken is.

 

Geheugenproblemen en de moeite met lopen, die bij mensen met MS voor kunnen komen, worden veroorzaakt door schade aan de grijze stof in de hersenen. Die schade kan zijn veroorzaakt door giftige opslag van ijzer. Dat is de conclusie van een studie die gedaan is door dr. Rohit Bakshi, hoogleraar neurologie, en zijn medeonderzoekers van de Universiteit van Buffalo. Zij presenteerden hun bevindingen op 21 oktober jl. op de jaarlijkse bijeenkomst van de Amerikaanse Neurologische Vereniging in San Francisco.

 

De grijze stof is het commando- en controlecentrum van de hersenen, waarin alle zenuwcentra zijn ondergebracht. De witte stof koppelt eenvoudig de grijze stof aan elkaar, zo meldt dr. Bakshi. Men is van mening dat MS een auto-immuun ziekte van het centrale zenuwstelsel is, en omvat de hersenen, het ruggenmerg en de oogzenuwen.

 

Dr. Bakshi en zijn team hebben in een van de twee onderzoeken, die op de bijeenkomst werden gepresenteerd, 47 mensen met MS onderzocht, die een afstand van 25 foot (±7,5 meter) aflegden en waarvan de tijd werd vastgelegd. Meestal wordt deze 'oefening' gebruikt om het lichamelijk functioneren bij patiënten met deze ziekte vast te stellen. De tijden werden vergeleken met de hoeveelheid onnatuurlijke donkere plekken in de grijze stof van elke patiënt. Als deze plekken op de MRI worden ontdekt, noemt men deze toestand 'verminderde geleidingsintensiteit'. De tijden werden ook vergeleken met een vermindering van de hersenomvang of atrofie (verschrompeling) en andere veranderingen van de hersenen, waarvan bekend is dat deze bij MS voor kunnen komen.

Dr. Bakshi en zijn team vonden dat de hoeveelheid verminderde geleidingsintensiteit de enige verandering in de hersenen was die direct in verband kon worden gebracht met de verslechteringen in het lopen. Het sterkste verband was er met de afname van geleidingsintensiteit in de celkernen van de nucleus, een structuur diep in de kleine hersenen (het cerebellum), die verantwoordelijk zijn voor de coördinatie en de vloeiende bewegingen van de ledematen. Dat is een belangrijke conclusie en een compleet nieuwe vondst, volgens dr. Bakshi.

 

In het tweede onderzoek heeft dr. Bakshi 34 mensen met MS, sommige van hen zijn dezelfde als in het hiervoor genoemde eerste onderzoek, en een groep van 16 gezonde controle personen, onderzocht. Zij zijn getest op aanwezig geheugen en concentratievermogen en er zijn MRI scans gemaakt om de verminderde geleidingsintensiteit te onderzoeken. Er werd ontdekt dat dit onafhankelijk verbonden was met concentratie en het geheugen problemen en ook de voorspelbare problemen bij mensen met MS. Hoe meer afname van geleidingsintensiteit, hoe meer beperkingen.

 

Een overmaat aan ijzer dat de hersenen binnen komt zou de oorzaak kunnen zijn van de schade aan de grijze stof. De hoge ijzerspiegels, die hoger kunnen worden naarmate mensen ouder worden, zouden het gevolg kunnen zijn van het degeneratieve proces dat optreedt bij MS. Hoge ijzerspiegels worden bijvoorbeeld ook gezien bij de ziekte van Alzheimer. Deskundigen discussiëren nog steeds over oorzaak en gevolg van ijzer bij deze ziekte.

 

Stephan Reingold, de vice-president van de onderzoeksprogramma's van de Nationale Multiple Sclerose Stichting in de USA zegt: "dat schade aan de grijze stof bij MS al geruime tijd een onderwerp is dat de aandacht heeft. Het is belangrijk dat het onderzoeksteam dit op systematische wijze heeft onderzocht. De betrekkelijke bijdrage van schade aan de witte stof en de grijze stof aan de ziekte is een belangrijke vraag, die nog altijd moet worden beantwoord. De mogelijke rol van ijzer, of oorzaak dan wel gevolg, blijft ook onduidelijk", voegt Reingold toe.

 

Bron: MS Active Source, 21 oktober 2003, www.msactivesource.com/

 

Gepubliceerd op MSweb december 2003

 

Gepubliceerd op MSweb: 30-12-2003

Woordenlijst

Grijze stof

De gebieden in de hersenen die met zenuwcellen gevuld zijn. Deze gebieden zien er grijs uit als je de hersenen doorsnijdt en bekijkt.

Cerebellum

(kleine hersenen). Deel van de hersenen gelegen boven de hersenstam dat instaat voor het evenwicht en de co÷rdinatie van de bewegingen.

MRI

Magnetic resonance imaging, een techniek waarmee je met behulp van metingen met magneetvelden in het centrale zenuwstelsel kan kijken. Met MRI kunnen plaatjes van het CZS gemaakt worden, die laten zien of en op welke plaatsen myeline is verdwenen. Daarnaast kan je met MRI kijken of een in het bloed gespoten stof in het CZS terecht komt. Als dat het geval is, zit er een lek in de bloedhersenbarriŔre.

Laesie

Een aangedaan gebied. In MS betekent dit een gebied waarin de myeline is verminderd of verdwenen en waar vaak een litteken is ontstaan.

Atrofie

Teruggang in de voedingstoestand der organen waardoor deze verkleinen of verschrompelen.

Neurologie

Leer van het centraal, perifeer en autonoom zenuwstelsel. Neurologie is de kennis van de somatische ziekten van het zenuwstelsel en hun behandeling.

Plaque

Demyelinisatiehaard bij MS.

Zenuw

Bundel van zenuwvezels (axonen). Er zijn afferente en efferente zenuwvezels. Afferentie zenuwvezels lopen in de richting van het centraal zenuwstelsel en zij staan in voor de perceptie van gevoelsstimuli van de huid, gewrichten, spieren en inwendige organen. Efferente zenuwvezels voeren van het centraal zenuwstelsel weg en bemiddelen in de contracties van spieren of organen.

Zenuwstelsel

Het zenuwstelsel bestaat uit: het centraal zenuwstelsel (hersenen, het ruggenmerg en de oogzenuwen) en het perifeer zenuwstelsel. Het perifeer zenuwstelsel bestaat uit de zenuwwortels, de zenuwplexus en de zenuwen doorheen het lichaam.

Stof

Een in de biochemie vˇˇrkomende natuurlijke en scherp te onderkennen en te beschrijven chemische stof, bijvoorbeeld het aminozuur alanine (C3NO2H8), glucose (C6O6H12) als bestanddeel van glycogeen enz. enz.

Concentratie

de concentratie is de hoeveelheid van een stof, uitgedrukt in Ĺmoleculenĺ per liter.

Witte stof

Deel van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg) waar de uitlopers van de zenuwcellen, de zenuwvezels, zijn gelegen.
MSweb.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.