Rolstoel op de wereldkaart

De digitale wereldkaart die rolstoelgebruikers overal toegang wil bieden

Mensen in een rolstoel weten vaak niet of ze een bestemming kunnen bereiken. Voor hen heeft een slimme Berlijner, met vergaande brozebottenziekte, de digitale ‘Wheelmap’ bedacht. Daarmee worden rolstoeltoegankelijke locaties wereldwijd makkelijk zichtbaar. Zelfs Google is enthousiast.

Door: Jenni Roth

Raúl Krauthausen, 38 jaar, zet zich met succes in voor bijzondere sociale projecten.

Het is sluitingstijd in Berlin-Kreuzberg, Raúl Aguayo-Krauthausen zit in ‘Koyote’, een café zonder drempels, het glas limonade op tafel rijkt hem tot aan z’n kin. Donker haar, grijsblauwe ogen, bijna gepolijste witte sneakers. Een klein meisje loopt langs met haar moeder, draait haar hoofdje om en vraagt: “Waarom ben jij zo klein?”. “Omdat jij een meisje bent, en geen jongen”, antwoordt hij, en zegt: “De ene heeft donker haar, de ander is blond. Het lot bepaalt of iemand wel of niet lichamelijk uitgedaagd ter wereld komt”.

Raúl werd met brozebottenziekte1 geboren, een zeldzame erfelijke ziekte, die zich laat kenmerken door ernstig breekbare botten. Wie het treft, is vaak klein.

Raúl werd nooit in de watten gelegd. Voor hem zijn er twee clichés over gehandicapten: het probleemkind, of de verlamde. Zoiets als: de paralympiër, of iemand die zonder armen en benen de Mount Everest beklimt. “Maar, wat dan met de lover, de klootzak, of de klusjesman met een handicap?”. Hij wil geen slachtoffer zijn, en geen held. Hij deelt een vierpersoons appartement met niet-gehandicapten. Twaalf uur per dag heeft hij hulp. Verder houdt de communicatie-econoom zich helemaal niet bezig met zijn handicap. Zijn houding is helder: “Wij lijden er niet aan dat we niet kunnen lopen, maar we lijden er aan dat we niet kunnen deelnemen, gemarginaliseerd worden.”

SozialHelden

Daarom heeft hij ‘Wheelmap’ bedacht, zijn tot nu toe grootste project. Dat kwam omdat een vriend van hem het jammer vond dat zij altijd alleen maar in hetzelfde gehandicaptencafé konden afspreken. Hij wist nooit waar drempelvrije alternatieven waren. Dus waarom niet al deze locaties voor iedereen op een digitale kaart opnemen, een platform bouwen waarin iedereen zelf locaties kan registreren?

Omdat geen van beiden kon programmeren, prutsten ze een PowerPoint-presentatie in elkaar en wonnen daarmee prompt de Duitse engagementsprijs van 10.000 Euro. Er werd een App ontwikkeld, gebaseerd op ‘Open Street Map ’, een project waarin geodata worden verzameld zodat iedereen ze kan gebruiken. In deze kaart markeren gebruikers uit de hele wereld welke restaurants, welke café’s, bioscopen, huisartspraktijken en welke andere gebouwen rolstoelvriendelijk zijn.

Wij lijden er niet aan dat we niet kunnen lopen, maar we lijden er aan dat we niet kunnen deelnemen, gemarginaliseerd worden.”

— Raúl Krauthausen

Dit maakt ‘Wheelmap’ een klassiek project voor SozialHelden. SozialHelden is de naam van de club, die de bruisende Krauthausen en zijn neef hebben opgericht in de loop van hun fondsenwerving. Omdat ze zich ergerden aan de statiegeldcheques, die je niet meer zult vinden of nooit meer zult inwisselen, ontwierpen ze aluminium dozen, die nu in supermarkten naast de statiegeldflessenmachines in heel Duitsland hangen en waarin je je vouchers kunt gooien voor een goed doel. Alleen al in Berlijn komt zo ieder jaar 100.000 euro binnen; genoeg om Berliner Tafel te financieren, een voedselbank. Het was het eerste project waarmee SozialHelden op sociale problemen wilden wijzen om deze uit te bannen, altijd met de vraag op de achtergrond: hoe kan ik laagdrempelig systemen combineren? Bij Wheelmap zijn dat toegankelijkheid en een digitale kaart.

Wheelmap in de App StoreEen stoplicht-systeem in de kaart beschrijft een locatie. Groen betekent ‘volledig rolstoeltoegankelijk’: Ingangen en ruimten zijn drempelvrij. Bovendien zijn er rolstoeltoiletten. Oranje betekent ‘gedeeltelijk rolstoeltoegankelijk’. Rood is ‘niet rolstoeltoegankelijk’. Onbekende locaties hebben een grijze achtergrond; hier moet de community nog helpen. Om een nieuwe plek aan te melden, moet iemand zich registreren. Of men stuurt de gegevens naar Wheelmap.org, waar een vrijwilliger de locatie in Wheelmap invoert. In Zwitserland zijn zo pas 11.719 plekken op de kaart ‘groen gemarkeerd’. Meer dan 100.000 plekken hebben een grijze achtergrond. Daar is nog hulp bij nodig.

Op de ‘Digital-Life-Design’ conferentie in München stelde Krauthausen in 2012 zijn project voor. Honderden luisterden in de naastgelegen zaal naar de toenmalige Google-baas Eric Schmidt, terwijl zo’n tweeduizend mensen, overigens veel Google medewerkers die de toespraak van hun baas al eerder hadden gehoord, voor Krauthausen zaten. Die waren enthousiast over de man in de rolstoel en zijn idee. Een paar maanden later maakte Google op televisie in prime time reclame voor haar nieuwe browser Chrome. Voordat de films van ‘Harry Potter’ en ‘Batman’ werden uitgezonden, werd het showcaseproject ‘Wheelmap’ getoond. Dat hoewel het op Open Street Map draait en niet op Google Maps, wel via Chrome beschikbaar is.

Intussen zijn meer dan een miljoen Wheelmap-locaties opgenomen, de meeste in Duitsland. In Zwitserland waren begin deze week 11.719 locaties als ‘rolstoelvriendelijk’, 5.236 als ‘niet rolstoelvriendelijk’ en 448 als ‘gedeeltelijk rolstoelvriendelijk’ gekenmerkt. Meer dan 100.000 locaties hebben nog een grijze achtergrond, daar is nog samenwerking vanuit de community nodig. Ondertussen is Wheelmap al beschikbaar in 25 talen, zelfs in ‘Klingon’, de buitenaardse taal uit ‘Star Trek’. Dat is natuurlijk een grapje. Alle andere talen zijn simpelweg nodig: er zijn in Duitsland 3,6 miljoen rolstoelgebruikers, wereldwijd is de schatting 85 miljoen. Voor Zwitserland zijn aantallen onbekend.

Wheelmap kan als App ook door mensen met een rollator of kinderwagen worden gebruikt. Iedereen zou aan het alledaagse leven moeten kunnen deelnemen en drempels overwinnen. Een leven dat niet-getroffen personen vaak niet als zodanig zien: die twee treden voor een winkel, de weg naar de dichtstbijzijnde openbare brievenbus.

Net zo dringend als brandbeveiliging

Toch is er ook scepsis. Joe Manser van het Kantoor voor Drempelvrije Architectuur in Zürich, zelf rolstoeler, vraagt zich bijvoorbeeld af hoe die Wheelmap-gegevens op de website komen. Kenmerkt bijvoorbeeld de hoteleigenaar zijn eigen hotel? Verfraait hij daarbij iets? Hoe scherp zijn de definities? “Het maakt echt wel verschil of ik met een hand- of met een elektrische rolstoel reis”, zegt Manser. Ook vraagt hij zich af, hoe de kaart actueel gehouden wordt. Ooit drempelvrije locaties kunnen problematisch worden, als een restaurant bijvoorbeeld verbouwd wordt. “Ik vertrouw nooit op zo’n database”. Slechts een paar jaar geleden lanceerde Pro Infirmis St. Gallen-Appenzell een soortgelijk experiment met een digitale stadsplattegrond die ook een ‘drempelvrije’ optie biedt. Mensen met een handicap kunnen daarmee in één oogopslag zien hoe toegankelijk administraties, ziekenhuizen, banken, hotels, scholen en culturele instellingen zijn. Zijn er gehandicapten-parkeerplaatsen? Hellingen? Zijn liften, toiletten en balies ook toegankelijk voor gehandicapten? Verschillende Zwitserse steden zoals Wil, Aarau of Solothurn gebruiken tegenwoordig dergelijke toegankelijkheidskaarten.

Maar zelfs als kaarten alleen de plaatsen niet toegankelijk maken voor mensen met een handicap: dankzij Wheelmap kan SozialHelden statistieken verzamelen – en daar politieke eisen aan verbinden. Bijvoorbeeld: Toegankelijkheid moet even verplicht zijn in de bouw als brandbeveiligingsmaatregelen. Raúl Krauthausen accepteert het kostenargument niet. “Elke architect moet nadenken over brandveiligheid. En monumentenbescherming kost ook geld. Wie vecht voor inclusiviteit in elk sociaal gebied, kan niet worden gestopt. Krauthausen verlaat zijn huis wanneer hij wil, en hij komt terug wanneer hij wil. Een leven als afhankelijke patiënt is ondenkbaar voor hem, de activist, blogger, presentator en auteur. Hij zit in een flow – en moet op het juiste moment op de juiste plaats zijn voor het volgende idee.

 1) Osteogenesis imperfecta

Eerder verschenen in ‘Neue Zürcher Zeitung’, vertaald door Jim.
Fotografie: Amin Akhtar / Laif

Lees ook:

Klik op een tabblad om aan te geven hoe u wilt reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *