skip to Main Content

Hanneke Hulst voor Hersengymnastiek (28)

Hanneke Hulst Voor Hersengymnastiek (28)

MS-onderzoek in Nederland (28): drs. Hanneke Hulst

Vanaf de benoeming in 1995 van MS-professor dr. Chris Polman is in Nederland sprake van hooggekwalificeerd onderzoek naar multiple sclerose. MSzien belicht waartoe dit leidt, met een artikelenserie waarin bijzondere wetenschappers aan het woord komen. Velen van hen zijn vooral bezig met de basale vraag hoe MS eigenlijk ontstaat. Enkele anderen concentreren zich op mogelijkheden om gevolgen van de ziekte te beperken of misschien zelfs ongedaan te maken. In die categorie zit drs. Hanneke Hulst.

Door: Raymond Timmermans

130904-mszien-hanneke-hulst-1Aan multiple sclerose kleven diverse schrikbeelden. Vooral dat van de lichamelijke beperkingen. Bovendien… doordat MS een aanslag doet op je energie, zul je met zo’n ziekte wel snel je baan verliezen is veler veronderstelling. Ook al omdat je – zo melden steeds meer mensen met MS – problemen krijgt met je denkprocessen, je te maken krijgt met cognitieve klachten zogezegd.

Juist op dat laatste punt schiet, als het een beetje wil, binnenkort de hersendeskundige – en inmiddels bijna doctor in de neurowetenschappen – Hanneke Hulst (1983) te hulp. Sinds 2007 werkzaam als onderzoeker bij het medisch centrum van de Vrije Universiteit in Amsterdam, of zoals het officieel heet : VU medisch centrum, afgekort VUmc. Zij begint in oktober 2013 met een onderzoek naar een speciaal trainingsprogramma dat storingen in diverse hersenfuncties – zoals aandacht, concentratie en geheugen – zou kunnen herstellen en eventueel zelfs voorkomen.

Haar studie heeft de titel Cognitieve achteruitgang bij MS: het onderzoeken van functionele reorganisatie, cognitie en de invloed van cognitieve revalidatie. Hanneke: “Een hippere naam volgt mogelijk nog”.

Het klopt volgens haar dat veel mensen met MS cognitieve problemen krijgen. “Als eerste symptoom zien we vaak dat mensen met MS langzamer gaan denken. Het kost hen meer tijd om nieuwe informatie op te nemen. In het ergste geval kan dit zelfs leiden tot werkloosheid”. Daartegen wil zij graag wat doen.

Laptop thuis

In totaal gaan Hanneke en haar team in twee jaar tijd met 85 mensen die MS hebben een computertraining uitproberen om de aandachtsfunctie te verbeteren – “een heel bijzondere manier van hersengymnastiek, als het ware”. Alle deelnemers krijgen een laptop thuis. Daarmee moet iedere deelnemer 7 weken lang een training volgen, een sessie van een uur per week. Hoe de vorderingen zijn registreert de laptop zelf. Hanneke wil daarnaast ook aan de hand van foto’s van de hersenen aantonen dat de training werkt. Dus zal elke deelnemer beginnen en eindigen met een MRI-scan.

De proefpersonen zullen diverse test- en trainingstrajecten ondergaan, van verschillend niveau, rekening houdend met ieders persoonlijke situatie. “Wel zullen in alle programma’s vier verschillende vormen van aandacht terugkomen. Zo zullen we testen of mensen in staat zijn hun aandacht te verdelen tussen twee of meer dingen; of ze hun aandacht lange tijd kunnen vasthouden; of ze zich kunnen richten op een specifiek detail; en in de vierde plaats of ze van aandacht kunnen wisselen, of ze zich plotseling op een ander ding kunnen focussen”.

Aan de ontwikkeling van dit programma is inmiddels een kwart miljoen euro bijgedragen door de Stichting MS Research. “Ben ik super-super blij mee. Kunnen we vooruit, want ik denk dat veel mensen met MS hier baat bij kunnen hebben”.

Oproep op MSweb

Een deel van de groep proefpersonen zal bestaan uit mensen die al eerder hebben deelgenomen aan een van Hannekes onderzoeken, een ander deel zal zij nog actief gaan selecteren. “Laat de mensen maar opletten want ik ga zeker een oproep op MSweb plaatsen”.

Test na hersentumor

In haar team is zij de hoofdonderzoeker en heeft ze de directe steun van drie gerenommeerde VUmc-neurowetenschappers: prof. dr. Frederik Barkhof, prof. dr. Bernard Uitdehaag en prof. dr. Jeroen Geurts. Alle drie al meermalen aan het woord geweest op MSweb, ook in deze onderzoekserie. Haar assistent is Quinten van Geest, bekend van de BreinBlogs op MSweb.

In het team zitten bovendien twee wetenschappers van de Universiteit van Tilburg die juist op dit gebied al een bijzondere studie hebben verricht: prof. dr. Margriet Sitskoorn en dr. Karin Gehring. Van hen is namelijk de basis van dit trainingsprogramma, getest met mensen die herstellende zijn van een hersentumor. ”En dat bleek heel effectief. Omdat we bij mensen met MS een soortgelijk cognitief profiel veronderstellen, hebben we gemeend dit programma nu uit te breiden naar mensen met MS”.

Net als in het Tilburgse project gaat Hanneke in het computerprogramma gebruikmaken van beelden vanuit een autootje. “Dat rijdt dan bijvoorbeeld langs diverse borden waarop cijfers en letters staan. De proefpersonen krijgen een steeds andere opdracht. Soms moeten ze de cijfers bij elkaar optellen, soms moeten ze van de letters woorden vormen, soms moeten ze ook nog eens de benzinemeter in de gaten houden, dat soort zaken en steeds ingewikkelder”.

TMS

Zachte stem, bijna timide soms. Hoewel, timide is misschien niet het goede woord. Behoedzaam is het eerder, zorgvuldig formulerend. Iemand die duidelijk weet wat ze wil. Een dubbele doctorandus inmiddels, of zoals dat tegenwoordig heet master: Zowel in de gezondheidswetenschappen als in de neurowetenschappen.

Op het hersenonderzoek-vlak is het al Hannekes zoveelste stap. Al meegeschreven aan 13 wetenschappelijke stukken. “Geloof het wel, ja. Voor mijn proefschrift komen er nog twee bij, dan is dat onderdeel af”. Op haar lijst staan verder 8 nationale en internationale lezingen en evenzovele papieren presentaties op symposia en congressen.

Doet onder meer actief mee aan een onderzoek om met korte magneetpulsen een stroom op te wekken in het brein om hersengebieden te remmen of juist te stimuleren, om zo het werkgeheugen te verbeteren. “Transcraniële Magnetische Stimulatie, TMS. De eerste testresultaten verwachten we najaar 2013”.

Zij legt op dit moment voor het verkrijgen van de doctorstitel de laatste hand aan een wetenschappelijke verhandeling over de rol van de hippocampus, de thalamus en de amygdala bij de cognitieve achteruitgang van mensen met MS. Drie aparte hersenenonderdelen vlak bij elkaar, waarvan door MS de werking kan zijn verstoord. “Waarbij de hippocampus een belangrijke rol speelt bij het geheugen, de thalamus bij de aandacht en de amygdala bij de emotie”.

Columns

Intussen allang geen onbekende meer voor de vaste klanten van MSweb. Daarop bij herhaling te vinden immers, niet alleen in nieuwsberichten en onderzoekverslagen maar ook met eigen columns. Onder meer over het plotseling aanschuiven van haar broer Kenneth aan haar onderzoeksbureau. “Kenneth doet namelijk de opleiding tot arts – waar ik nota bene drie keer voor ben uitgeloot -, moest nog een wetenschappelijke stage lopen en had bedacht dat hij dat bij mij wilde doen. Na goed overleg, vooral over mijn rol als baas, hebben we besloten de kans niet te laten schieten dat broer en zus samen bezig zijn aan MS-onderzoek. En het was in de praktijk ook buitengewoon gaaf. Ook al wil hij nu graag huisarts worden, ik denk dat hij in elk geval begrijpt waar mijn geestdrift voor dit onderzoek vandaan komt”.

Moeder MS

130904-mszien-hanneke-hulst-2Een uitgebreid interview tussendoor ook voor de kinderen van MSkidsweb, waardoor bijvoorbeeld breed bekend werd dat haar moeder MS heeft. Desgevraagd zegt ze daarover nu: “Hierdoor weet ik van dichtbij hoe het kan zijn om te moeten leven met MS en wat de impact daarvan op het dagelijks leven kan zijn. Mijn moeder is de eerste reden geweest waarom ik de keuze heb gemaakt om MS-onderzoek te doen en bijvoorbeeld geen onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. Daarnaast is deze keuze ook deels tot stand gekomen, doordat MS zich vaak voordoet op jonge leeftijd, mijn eigen leeftijd. Hierdoor is de persoonlijke betrokkenheid ook groter dan bij een ziekte die zich vaak op oudere leeftijd openbaart”.

Zo nabij geconfronteerd met multiple sclerose, komt nooit de gedachte op… stel je voor dat ik het ook blijk te hebben? Is dat iets waar je rekening mee houdt?
“Nu niet meer. Tien jaar geleden was ik daar nog wel eens mee bezig. Als ik moe was, of een raar gevoel had in m’n arm, dan dacht ik weleens…het zal toch niet… Tegenwoordig ben ik er helemaal niet bang voor, mogelijk ook doordat ik geregeld zelf in de scanner ga liggen als proefpersoon en dan telkens een brain-check krijg. Omdat ik nou eenmaal alles wil ondergaan wat mijn proefpersonen ondergaan”.

Inge de Bruijn

Geboren in Hoorn, in de Noord-Hollandse oksel van het IJsselmeer; woont nu in Hilversum. Doet bij de eerste aanblik even denken aan een Nederlandse Olympisch kampioene zwemmen van weleer. “Oh je bedoelt Inge de Bruijn’, zegt ze met een schaterlach. “Zelf zegt het me niks, ik heb een hekel aan sport, maar mijn moeder heeft het ook weleens gezegd: je hebt dezelfde lach als Inge de Bruijn”.

Haar passie is het grootst voor, zoals ze het zelf zegt, de plaatjes van de hersenen. “Voor een hersenonderzoeker is niets mooier dan kijken in het brein. Geweldig die machine, die ons in staat stelt om in het levende brein te kijken. Ik heb uiteindelijk mijn fascinatie voor die breinplaatjes kunnen combineren met de ziekte waarvan ik uit ervaring weet wat voor invloed die kan hebben op een gezin en een persoon. De beste combinatie voor een onderzoeker naar een ziekte, denk ik: onderzoek waarbij je interessante methoden gebruikt om een vraag te beantwoorden, met daarbij een als het ware van binnen komende drijfveer om iets aan die ziekte te doen”.

In haar spaarzame vrije tijd algemeen manager van de Stichting Brein in Beeld, een initiatief van haar VUmc-neurobaas prof. dr. Jeroen Geurts. “Ik heb net als hij de dringende behoefte over het brein uitleg te geven in voor iedereen begrijpelijke taal. Daarom vind ik het ook leuk om columns te schrijven voor MSweb en beleef ik ook veel plezier aan het geven van lessen op middelbare scholieren, of zoals laatst op televisie in het kinderprogramma Klokhuis”.

Euphemia

Hanneke Euphemia Hulst. Die tweede voornaam komt in Nederland zelden voor. De naam van een Christelijke martelares, vooral vereerd in Kroatië. Bovendien het Griekse woord voor met goede woorden spreken, verzachtend beschrijven.
“Het precieze weet ik er niet van. Ik heb de naam geërfd van mijn oma en ben er stiekem wel blij mee… staat erg mooi op diploma’s”.

MSzien is deze artikelenserie begonnen in het voorjaar van 2007. Eerder kwamen aan het woord prof. dr. Chris Polman, prof. dr. Frederik Barkhof, prof. dr. Rogier Hintzen, prof. dr. Jon Laman, prof. dr. Erik Boddeke, dr. Eric Ronken, drs. Hugo Hurts, dr. Sandra Amor, dr. Inge Huitinga, dr. Wia Baron, dr. Leonie Boven, dr. Bert ’t Hart, dr. Jeffrey Bajramovic, dr. Brigit de Jong, prof. dr. Raymond Hupperts, dr. Freek Verheul, dr. Sjef Jongen, dr. Stephan Frequin, prof. dr. Jacques De Keyser, prof. dr. Otto Roelf Hommes, prof. dr. Bernard Uitdehaag, drs. Dorine Siepman, dr. Wieneke Mokkink, Marco Heerings (Nurse Practitioner), prof. dr. Elga de Vries, dr. Lizette Ghazi-Visser, prof. dr. Jack van Horssen, prof. dr. Piet Stinissen, prof. dr. Jeroen Geurts en dr. Thea Heersema. Medisch adviseur voor de serie is Mart Mantel. Eindredacteur Louis Weltens.MSweb archiveert de artikelen in de rubriek Meer over MS > wetenschap  onder het motto: ‘MS-onderzoek in Nederland’. De meest recente afleveringen zijn ook te vinden in de rubriek Magazine.

Foto’s: Renate Beense

MSzien jaargang 12, september 2013 (3)

Dit bericht heeft 0 reacties
Klik op een tabblad om aan te geven hoe u wilt reageren

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top